گفت‌و‌گو با مشاور اجتماعی وزیر راه و شهرسازی: هنگام احداث یک بنا، اصل بر میزان پتانسیل تعاملات اجتماعی است

27 دی 1395 Written by 
Published in گفت‌و‌گو

گفت‌و‌گو با مشاور اجتماعی وزیر راه و شهرسازی:

هنگام احداث یک بنا، اصل بر میزان پتانسیل تعاملات اجتماعی است

دکتر سعید معیدفر مشاور اجتماعی وزیر راه و شهرسازی و عضو کارگروه مطالعات فرهنگی و اجتماعی سومین کنفرانس بناهای بلند است. با او در مورد چالش‌های اجتماعی موجود در عرصه شهرسازی به گفت‌و‌گو پرداختیم. دکتر معیدفر مداخله و مشارکت مردم را در امور شهری امری ضروری می‌داند.

معیدفر

* هویت شهری چه مقدار به بناهای شهر و چه مقدار به ساکنان شهر مرتبط است؟

در جامعه انسانی انسان‌ها بر اساس اندیشه‌ خود، همه چیز را می‌سازند. ما در اجتماعات بشری می‌توانیم به جرات بگوییم که هیچ‌چیزی مستثنا از اندیشه انسان نیست. انسان‌ها تعین می‌بخشند به ذهنیت‌های خودشان و بسیاری از چیز‌ها محقق می‌شود.

اصل و اساس در زندگی اجتماعی این است که انسان‌ها تا چه اندازه می‌توانند به مدد عقل و همکاری‌های جمعی زندگیشان را بسازند و در آن نقش داشته باشند. مسلما شهری زنده و انسانی است که در آن شهروندان با مراتب مختلفی که دارند در حیات خود دخیل باشند. بنابراین اگر مکانی را شهر بنامیم که تنها عده خاصی در برنامه‌ریزی آن نقش داشته باشند و دیگران منفعل عمل نمایند، شهری انسانی نیست. این بلایی است که امروزه با آن رو‌به‌رو هستیم. در حال حاضر افرادی، چه در مدیریت شهری، چه در عنوان شهری و یا برنامه‌ریزی شهری دخیل هستند که در تشکلات‌شان، دیگران از لحاظ ذهنی، ابتکار و خلاقیت نادیده گرفته می‌شوند. امروزه شهرهای ما به زیست‌گاهی غیر انسانی بدل شده است و سرنوشت این شهر در دست افرادیست که درگیر فردیت خود هستند و در آن، ذهنیت، خلاقیت و استعداد انسان جریان ندارد و عده‌ای خود را بر دیگران تحمیل کرده‌اند. زیست‌گاهی را به وجود آورده‌اند که اگرچه گاهی سیمای خوشی دارد اما محتوای نامتجانس و ناخوشایند آن باعث می‌شود شهروندان به‌رغم وجود امکانات اولیه زندگی در اوقات فراغت، از آن فرار کنند. همچنان هم در جست‌و‌جوی محلی هستند که در آن حس خوبی داشته باشند. آیا بر چنین زیست‌گاهی می‌توان اسم شهر گذاشت؟!

* به نظر می‌رسد در شهرهای کوچک و محل‌هایی که مهاجرپذیری کمتری دارند، شهر توانسته بافت بومی خود را حفظ کند اما به محض سرریز شدن جمعیت غیربومی، شکل و شمایل شهر تغییر کرده است. نظر شما در این مورد چیست؟

مسئله مهاجران و بلند‌مرتبه‌سازی مشکل شهر نیست. زیرا مهاجرت از دیرباز وجود داشته و مهم‌ترین نکته این است که شهر دارای هویت شهری باشد تا با حضور مهاجران دچار تزلزل و تغییر نشود و آن‌ها را جذب نماید. زمانی که هویت شهری وجود نداشته باشد مهاجران توانایی جذب شدن به شهر را نخواهند داشت و این موضوع به صورت حاشیه‌نشینی بروز خواهد کرد که خود بر مشکلات شهر دامن می‌زند.

در بحث آپارتمان‌نشینی هم افرادی هستند که این رویه را به عنوان معضلی برای ارتباطات انسانی و اجتماعی در نظر می‌گیرند اما در این زمینه تجربه‌های خوبی بوده و هست که با پیش‌بینی‌های لازم در مجموعه‌های آپارتمانی، ارتباطات نه تنها کاهش نیافته بلکه ارتقا هم یافته است. در نتیجه مشکل ما سخت‌افزاری نیست. اگر برنامه‌ریزان هنگام ساخت مجموعه‌ها، عرصه‌های عمومی را مدنظر قرار بدهند، شاهد چنین مشکلاتی نخواهیم بود. تا زمانی که صرفا دنبال فضایی برای اسکان شهروندان هستیم این مشکلات وجود خواهد داشت. اگر هنگام احداث یک بنا، اصل بر میزان پتانسیل تعاملات اجتماعی بنا باشد، در درجه دوم می توان به اسکان افراد اندیشید.

روند ساخت شهرها در گذشته از عرصه عمومی(مسجد، بازار به معنای مناسبات اجتماع آن، خیابان) شروع می‌شد و نهایتا به فضاهای سکونتی می‌رسید. حتی فضاهای سکونتی هم به صورت مکان‌های عمومی(تکایا و میدان ها به معنی سکونتگاه انسان ها و راه ها برای عبور انسانی ) نمود می یافت . بنابراین رویکرد ما به شهر به عنوان محلی برای گسترش تعاملات انسانی یا مجموعه ای از واحد های مسکونی و اداری مهم است .

با وجود نظر برخی افراد مبنی بر اثرات سوء بلند مرتبه سازی و آپارتمان نشینی می توان از تجربیات به نسبت موفق این حوزه مانند شهرک اکباتان نام برد . در نقطه مقابل مسکن مهر وجود دارد که به‌رغم مثبت بودن نگرش نیاز مسکن، درآینده شاهد انبوهی از مشکلات و تعارضات اجتماعی خواهد بود.

* به عقیده شما تا چه میزان ضرورت ایجاد یک ساختار یا سازمان اجتماعی، برای افزایش آگاهی مردم نسبت به شرایط موجود و سنجش نیازهای اجتماعی مردم برای اسکان های مناسب، احساس می‌شود؟

اجتماعی کردن به معنای تشکلات سازمانی نیست و تنها باید زمینه مداخله و مشارکت بیشتر مردم و معتمدان آن‌ها را در بخش های عملیاتی و برنامه ریزی های شهری فراهم کرد . قبل از هرچیز باید بفهمیم چه موانعی برای مشارکت و حضور مردم و نخبگان معتمد آنها برای بهزیستی شهر وجود دارد و در قدم‌های بعد باید در رفع این موارد اقدام کنیم. برای نمونه زمانی که شهر برای برگزاری مناسبات مختلف از جمله تاسوعا و عاشورا یا جشن های پیروزی تیم های ورزشی به جامعه واگذار می شود ، شاهد اثرات مثبت و حیات اجتماعی شهروندان هستیم .

با توجه به سابقه کلانشهر تهران، ملاحظه می شود با وجود شکل گیری این شهر ، اقوام مختلف مهاجر هرکدام در محدوده ای که سکنی گزیده‌اند و محله خاص خود را احداث کرده‌اند اما تمرکز مدیریتی باعث شده است این افراد از استقرار خود خارج شوند و در موقعیتی بیگانه اسکان یابند. در نهایت اگر منافع سودجویانه ای که در سایه برخی پروژه های شهرسازی و آپارتمان سازی وجود دارد، کنار زده شود و از خرد جمعی و دانش نخبگان استفاده بهینه شود، می توان بسیاری از مشکلات را از میان برداشت.

Read 671 times
Rate this item
(0 votes)
Login to post comments

تماس سریع







دبیرخانه

آدرس:
تهران، خیابان ولیعصر، بالاتر از پارک ساعی، روبروی رسانه های تصویری ، بن بست نعمتی، پلاک7
تلفن :
88203845 21 (98)+
88871227 21 (98)+
نمابر :
88198520 21 (98)+
ایمیل :
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
سایت شرکت :

markerما را در Google Maps ببینید

درباره بناهای بلند

از آنجايي که اصول ساخت و ساز پايدار، شامل گسترهای وسيـع از روشهای ابتدايـی تا پيچيده‌ترين فن‌آوری‌های روز ميباشد، مقوله تناسب روشهای اجرا با استانداردهای کيفی همواره به عنوان شاخص‌های کليدی در اين حوزه مورد توجه عموم بهره‌برداران بوده است. با توجه به سير صعودی بلندمرتبه‌سازی که گاه به اقتضای شرايط اقتصادی بر مبنای مقرون به صرفه‌بودن و نه‌چندان بر اصول استانداردسازی تعريف شده است، همچنين نیازها و خلاء موجود در معرفي نشان‌های تجاری نمونه صنعت ساختمان، مؤسسه رسايش برگزارکننده همايش‌ها و کنفرانس‌هاي مختلف درنظر دارد  «سومین کنفرانس بناهای بلند درایران و خاورميانه»  را برگزار کند.