ساعت برگزاری 28 دی‌ ماه ساعت 8 الی 16:30

گفت‌و‌گو با عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی: شهر فشرده، شهری پایدار است اما به‌شرط رعایت نظم و قانون

27 دی 1395 Written by 
Published in گفت‌و‌گو

گفت‌و‌گو با عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی:

شهر فشرده، شهری پایدار است اما به‌شرط رعایت نظم و قانون

دکتر کامران ذکاوت دارای مدرک دکترای طراحی شهری و عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی است. با او در مورد وضعیت شهرسازی با محوریت بناهای بلند، به گفت‌و‌گو پرداختیم. به عقیده دکتر ذکاوت، تراکم‌فروشی به خودی خود عیب نیست و زمانی تبدیل به معضل شهری می‌شود که در محل‌های نامناسب اتفاق می‌افتد.

 ذکاوت

* وضعیت بناهای بلند را از منظر شهرسازی چگونه ارزیابی می‌کنید؟

نظام بالغ شهرسازی در دنیا به‌گونه‌ای است که ابعاد کمی و کیفی در هم ادغام است از این رو هرنوع شکل‌دهی به برنامه شهرسازی منعکس‌کننده شرایط کیفی است با این حال در تهران آشفتگی بزرگی از این حیث وجود دارد. در شهرهای بزرگ جهان محل قرارگیری بناهای بلند مشخص است و خط آسمان منظمی به وضوح دیده می‌شود. در بیشتر مواقع محل احداث بناهای بلند نقاطی است که به متمرکزسازی نیاز دارد و مراکز بلند‌مرتبه‌سازی مشخص و متمایز هستند، اما در کلانشهر تهران در هر نقطه ساختمان‌های بلند دیده می‌شوند. هنگام احداث ساختمان در کلانشهرها، معمولا از دانش مهندس شهری برای نظم‌بندی فضا استفاده می‌شود این نظم فضایی، خود باعث می‌شود که شهروندان در مسیریابی تفوق بیشتری داشته باشند. تجمع ابنیه بلندمرتبه در مناطق مشخص به انضباط فضایی کمک شایانی می‌کند. با پراکنده‌سازی فرصت خوانا شدن نظم فضایی از مردم گرفته می‌شود.

اطلاعات محیطی مناسب باعث کمک‌رسانی به مردم برای مسیریابی بهتر می‌شود. علاوه بر این وجود بلندمرتبه‌های بی‌ضابطه شرایط اکولوژی و سلامت را به خطر می‌اندازد. با توجه به محدودیت زمین و نیاز به حفظ آن برای نسل‌های آتی، احداث بناهای بلند راهکار مناسبی است و شهر فشرده، شهری پایدار است اما به‌شرط رعایت نظم و قانون. مهم انضباط برنامه توسعه است. ساخت و سازهای بی‌ضابطه ارتباط نمادهای بصری شهر مانند کوه را با شهر قطع می‌کند. در همین راستا می‌توان از حضور نمادهای تاریخی که هویت شهر را می‌سازد و ارزش‌های بصری محیطی را ایجاد می‌کنند سخن گفت که با ساخت وسازهای بی‌ضابطه حال و روز خوبی ندارند، از این رو آماده‌سازی طرح‌های موضوعی به مکان‌یابی درست احداث بناهای بلند تاثیر دارد.

*در حوزه شهرسازی شاهد چه چالش‌هایی هستیم؟

ما شاهد یک اغتشاش در ساخت و ساز بناهای بلند هستیم که این اغتشاش، بیش از آن‌که متوجه مدیریت غلط شهری بدانیم ناشی از اسناد نادرست شهرسازی، ناخوانایی و عدم راهبردی آن‌هاست. وقتی درباره برنامه توسعه شهر صحبت می‌کنیم، اسنادی مدنظر ماست که از لحاظ کمی و کیفی سنجیده شده باشند. معضل اینجاست که ابتدا ضوابط و روابط سنجیده می‌شود. در یک سند راهبردی و اصولی ضوابط کاریری جایی ندارد، اینها در دنیا ابزار منسوخ شده‌ای هستند. باید اسناد کیفی و راهنماهای موضوعی برای بلندمرتبه‌سازی داشت که برپایه موضوعات کیفی بنا شده باشد. به عبارتی در ساخت و ساز بناهای بلند کیفیت‌ها فدای کمیت‌ها شده‌اند.

*ابعاد کیفی تاثیرگذار بر بلندمرتبه‌سازی چیست؟

مدیریت منظر شهری، عرصه‌های عمومی، فضاهای سبز شهری و... از مواردی است که می‌توان نام برد. البته این نکات تنها موارد موجود نیستند که باید در بلندمرتبه‌سازی خروجی داشته باشند. در حال حاضر در ایران طرح‌ها از پایین به بالا اجرا می‌شود در صورتی که ساختار درست برای احداث بناها به صورت دیگری است. در ایران اگر نظمی هم ایجاد شود، مدیریت‌های سلیقه‌ای این نظم را به اغتشاش تبدیل خواهند کرد. بنابراین صحبت درباره برنامه‌ریزی بی‌مورد است زیرا کسی به برنامه‌های طرح‌ریزی‌شده اهمیت نخواهد داد. اسناد راهبردی در دستان مدیران با استفاده از تبصره‌ها به اسناد رانتی تبدیل می‌شود و مدیران با استفاده از انعطاف این برنامه‌ها توافق‌های رانتی ایجاد می‌کنند. نبود اسناد پشتیبانی مالی مناسب باعث استفاده نادرست از این انعطاف‌ها می‌شود.

*آیا طرح‌هایی مانند شهر فشرده و شهر هوشمند در تهران امکان‌پذیر هستند؟

نظریه‌هایی مانند شهر فشرده و شهر هوشمند با سرفصل‌هایی مانند تراکم‌سازی در تهران امکان‌پذیر است. اصول نوزایی شهری، گسست‌های شهری یا فضاهای رها شده را توسعه میان‌افزا خواهد کرد تا در شهر یکپارچگی ایجاد کند. این نکته سبب می‌شود افراد بیشتری از امکانات متمرکز استفاده کنند. شهر پیاده‌رو، شهری است که از آلودگی شهر مدرن رها شده باشد و برای رسیدن به این شهر باید از برنامه‌هایی نظیر شهر فشرده و شهر هوشمند استفاده شود. بنابراین باید کیفیتی ایجاد کرد تا مردم از فضای شهری، اجتماعی، نور مناسب آفتاب و هوای پاک بهره ببرند. این نکات تنها از نظر کیفی مورد بررسی قرار می‌گیرد اما در نهایت انسجام ابعاد کیفی و کمی و آن‌چه به‌عنوان کیفیت محیط از آن صحبت می‌کنیم، بر مردم (نه مدیران و شهرسازان) تاثیرگذار خواهد بود. زمانی که مدیران درست عمل نمی‌کنند، مردم باید مطالبات خود را درخواست کنند. به همین دلیل باید خود شهروندان در راهبری این مفاهیم مشارکت کنند زیرا وقتی از پایداری انرژی و پایداری محیط صحبت می‌شود، مردم مخاطب هستند. وجود اقتدار از بالا به پایین با نگاه متفاوتش، منافع مردم و کارشناسان را نادیده می‌گیرد و به منافع توسعه‌دهندگان می‌پردازد.

*مسئولیت این اغتشاشات متوجه چه اشخاص یا سازمان‌هایی است؟

بدون شک شهرداری به تنهایی عامل مقصر در این موضوع نیست. سیاست‌های شورای عالی شهرسازی، سازمان مسکن و شهرسازی(که هنوز قوانین طرح تفصیلی قدیم را پیگیری می‌کنند) و عدم وجود قوانین جامع شهرسازی از جمله موانع تاثیرگذار هستند. مسئولانی که با نگاه به قوانین 40 سال قبل اسناد شهر را راهبری می‌کنند، نمی‌توانند توقع ترقی داشته باشند.

باید در شورای شهر قوانین جدیدی را با استفاده از طرح‌ها و ایده‌های نو از پایین به بالا تدوین و تصویب کرد. در کشور ما مدام اشتباهات جهانی تکرار می‌شود. باید به دنبال سرمایه اجتماعی بود. وجود دفتر تسهیل‌گری بدون فایده بوده است. باید به مردم از حقوق شهروندی‌شان اطلاعات داد و دفاتر شهروندی با عنوانی مانند «اتاق محله» ایجاد کرد.

*ایده تصمیم‌گیری از پایین به بالا تا چه حدی در کشور ما عملی است؟

در شرایط موجود این احتمال خیلی‌کم است. اگر درست رعایت شود، در قوانین مدنی ما نکات ریز و مهمی وجود دارد، حقوق مردم رعایت نشده است. باید اصول قانون جامع را پیگیری کرد. به علت قدیمی بودن این قوانین، قانون‌های راهنما و پشتیبان آن نیز وجود ندارد. در تمامی نشست‌ها تنها به گفت‌وگو می‌پردازند و سپس فراموش می‌کنند. هرگاه این سخنان را قانون‌مند کردند، می‌توان امیدوار بود. مهم عملیاتی کردن تمامی حرف‌ها و وعده‌هاست.

*مسئله تراکم‌فروشی چه مزایا و معایبی دارد؟

تراکم‌فروشی به خودی خود عیب نیست اما انتخاب محل نامناسب، آن را به معضل شهری تبدیل می‌کند. باید سند برنامه کیفی محل مناسب آن را بشناسد. گرفتن عوارض در قبال تراکم نباید از طرف شهرداری‌ها و به شکل سلیقه‌ای صورت بگیرد. از طرفی دریافت تمامی هزینه‌های مالیاتی توسط دولت، باعث می‌شود شهرداری‌ها برای تامین هزینه‌های خود دچار مشکل باشند و به تراکم‌فروشی سلیقه‌‌ای رو بیاورند. درآمد پایدار هم از برنامه پایدار شهر انشقاق می‌یابد. میزان مصرفی درآمدهای ملی درحوزه عمران هم مشخص نیست. بودجه عمرانی وجود ندارد زیرا برنامه عمرانی طرح‌ریزی نمی‌شود و کسی برای فکرسازی پول پرداخت نمی‌کند. تاکید من در حال حاضر تنها بر پیاده‌سازی و اجرای راهنماهای موضوعی‌است که بر همان قوانین قدیمی استوار است زیرا اسناد راه‌بردی موجود قابلیت گنجاندن عوامل کیفی را ندارند.

Read 431 times
Rate this item
(0 votes)
Login to post comments

تماس سریع







دبیرخانه

آدرس:
تهران، خیابان ولیعصر، بالاتر از پارک ساعی، روبروی رسانه های تصویری ، بن بست نعمتی، پلاک7
تلفن :
88203845 21 (98)+
88871227 21 (98)+
نمابر :
88198520 21 (98)+
ایمیل :
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
سایت شرکت :

markerما را در Google Maps ببینید

درباره بناهای بلند

از آنجايي که اصول ساخت و ساز پايدار، شامل گسترهای وسيـع از روشهای ابتدايـی تا پيچيده‌ترين فن‌آوری‌های روز ميباشد، مقوله تناسب روشهای اجرا با استانداردهای کيفی همواره به عنوان شاخص‌های کليدی در اين حوزه مورد توجه عموم بهره‌برداران بوده است. با توجه به سير صعودی بلندمرتبه‌سازی که گاه به اقتضای شرايط اقتصادی بر مبنای مقرون به صرفه‌بودن و نه‌چندان بر اصول استانداردسازی تعريف شده است، همچنين نیازها و خلاء موجود در معرفي نشان‌های تجاری نمونه صنعت ساختمان، مؤسسه رسايش برگزارکننده همايش‌ها و کنفرانس‌هاي مختلف درنظر دارد  «سومین کنفرانس بناهای بلند درایران و خاورميانه»  را برگزار کند.